Wat is het?

Sociale angst, ook wel sociale fobie genoemd, is een psychische aandoening die wordt gekarakteriseerd door een intense angst voor sociale situaties waarin men het gevoel heeft beoordeeld of afgewezen te worden. Dit is meer dan normale verlegenheid en kan een verwoestend effect hebben op het dagelijks functioneren van een individu (Hulpgids.nl, z.d.). De angst om in de belangstelling te staan, te worden bekeken of beoordeeld door anderen kan leiden tot symptomen zoals zweten, beven, hartkloppingen of zelfs paniekaanvallen (PSYNED, z.d.).

Clker-Free-Vector-Images (2014). Afbeelding met Vraag, Zich zorgen maken, Vraag me af. Gratis te gebruiken
[Afbeelding]. Pixabay. https://pixabay.com/nl/vectors/vraag-zich-zorgen-maken-vraag-me-af-310891/

OpenCllipart-Vectors (2017). Afbeelding met Vintage, Vrouw, Bezorgd. Gratis te gebruiken [Afbeelding]. Pixabay. https://pixabay.com/nl/vectors/vintage-vrouw-bezorgd-2026345/

Mensen die lijden aan sociale angst ervaren deze gevoelens vooral in situaties waarin zij zichzelf moeten presenteren, zoals tijdens het spreken in het openbaar, gesprekken met vreemden, het maken van oogcontact, of deelname aan groepsactiviteiten (NJI, z.d.). De angst om negatief beoordeeld te worden is vaak zo sterk dat deze de gedachten en gedragingen van de persoon volledig kan domineren, wat leidt tot voortdurende zorgen over hoe anderen hen waarnemen. Dit versterkt de angst, bijvoorbeeld door angst voor fouten of ongemakkelijk gedrag (Angstfobietherapie.com, z.d.).

[Grafiek percentage aantal jongeren met een angststoornis]. (2024). NJI. https://www.nji.nl/cijfers/angststoornissen

In cijfers

Actuele landelijke cijfers over het aantal jongeren met een angststoornis, zoals gedefinieerd in de DSM-5, zijn beperkt aanwezig. Het meest recente landelijk onderzoek is het derde NEMESIS onderzoek naar de psychische gezondheid van volwassenen. De jongste groep die meedeed bestond uit 18- tot 24-jarigen (ten Have e.a., 2022). Daarnaast is in 1997 een populatiestudie ‘Prevalentie van psychiatrische stoornissen bij Nederlandse adolescenten’ uitgevoerd onder jongeren van 13 tot en met 17 jaar en hun ouders (Verhulst et. al., 1997).
Uit het Nemesis-3 onderzoek blijkt dat 30 procent van de 18- tot 24-jarigen ooit in hun leven een angststoornis heeft gehad. Angststoornissen komen vaker voor bij jonge vrouwen dan jonge mannen (respectievelijk 37,6 procent en 23,1 procent). Circa 20 procent heeft in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek te maken gehad met een angststoornis (ten Have e.a., 2022).

In sommige gevallen is de angst zo ernstig dat mensen sociale situaties volledig vermijden. Dit kan zelfs betekenen dat ze activiteiten missen die ze normaal gesproken graag zouden ondernemen. Deze vermijding kan leiden tot isolatie, wat de angst verder versterkt en het gevoel van onvermogen om normale sociale interacties aan te gaan vergroot (PsyNed, 2025). De angst om afgewezen te worden kan ook het zelfbeeld ernstig aantasten, wat kan leiden tot gevoelens van minderwaardigheid en onzekerheid (NPO.nl, 2023).
Sociale angst heeft niet alleen invloed op het persoonlijke leven, maar kan ook professionele en sociale relaties bemoeilijken. Dit kan leiden tot een lager zelfbeeld en zelfs andere psychische aandoeningen zoals depressie (Hulpgids.nl, z.d.). Mensen met sociale angst kunnen moeite hebben om zich aan te passen aan werksituaties of om relaties op te bouwen, wat hun algehele kwaliteit van leven beïnvloedt (PSYNED, z.d.).
Gelukkig is sociale angst behandelbaar. Therapieën zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) kunnen helpen negatieve gedachten te identificeren en te veranderen (PSYQ, z.d.). Ook kan geleidelijke blootstelling aan sociale situaties, ondersteund door professionele begeleiding, helpen de angst te verminderen. In sommige gevallen wordt medicatie overwogen bij mensen met een angststoornis (NJI, 2018). Het is belangrijk dat mensen die worstelen met sociale angst beseffen dat er effectieve behandelingen beschikbaar zijn die hen kunnen helpen om een zelfverzekerder en ontspannener leven te leiden (Hulpgids.nl, z.d.).
Voor meer informatie of om contact op te nemen, kun je terecht bij MIND Korrelatie of de Nederlands Jeugdinstituut (NJI).