Kenmerken

Veel jongeren voelen zich weleens onzeker in sociale situaties, maar bij sommige gaat dit verder dan gewone nervositeit. Sociale angst kan hun dagelijks leven beïnvloeden op manieren die niet altijd direct zichtbaar zijn. Hieronder ontdek je welke subtiele signalen hierop kunnen wijzen.

PixelCrusher (2024). Afbeelding met Checklist, Te doen lijst, Taken. Gratis te gebruiken [Afbeelding]. Pixabay. https://pixabay.com/nl/vectors/checklist-te-doen-lijst-taken-9104514/

Een van de belangrijkste kenmerken van sociale angst is de constante angst voor negatieve beoordeling. Mensen met sociale angst ervaren vaak een overmatige bezorgdheid over wat anderen van hen denken, zelfs in alledaagse situaties. Deze bezorgdheid kan zo intens zijn dat het de persoon ervan weerhoudt om deel te nemen aan normale sociale interacties, zoals gesprekken voeren of deelnemen aan groepsactiviteiten. Volgens een studie van PSYNED (z.d.) ervaren mensen met sociale angst veel stress bij de gedachte om beoordeeld te worden, wat hen belemmert in hun dagelijkse functioneren. Het idee dat anderen hen negatief zullen beoordelen, kan hen zelfs al in de aanloop naar een sociale gebeurtenis in een staat van paniek brengen (Hulpgids.nl, z.d.).

Supermicha (2023). Afbeelding met Duim, Knop, Icoon. Gratis te gebruiken [Afbeelding]. Pixabay. https://pixabay.com/nl/vectors/duim-knop-icoon-symbool-negatief-7850942/

Naast de emotionele en cognitieve symptomen van sociale angst, ervaren veel mensen ook fysieke symptomen. Deze lichamelijke reacties kunnen omvatten: zweten, beven, hartkloppingen, een droge mond, of zelfs duizeligheid. Deze symptomen kunnen extreem ongemakkelijk zijn en de angst verder versterken. Volgens het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP, 2022) komt het regelmatig voor dat mensen zich zo ongemakkelijk voelen in sociale situaties door de lichamelijke symptomen, dat ze zich terugtrekken uit sociale interacties om verdere schaamte te vermijden. Dit versterkt de vicieuze cirkel van sociale angst, waarbij de fysieke symptomen zelf bijdragen aan de angst voor sociale situaties (PSYNED, z.d.).

Vermijdingsgedrag is een ander belangrijk kenmerk van sociale angst. Mensen die lijden aan sociale fobie vermijden vaak situaties waarin ze zich in het openbaar moeten presenteren of waar ze het gevoel hebben dat ze beoordeeld kunnen worden. Dit kan variëren van het vermijden van publieke optredens, zoals spreken in het openbaar, tot het zich terugtrekken uit sociale bijeenkomsten of zelfs dagelijkse taken zoals boodschappen doen of telefoneren (PSYQ, z.d.). Het vermijden van sociale situaties kan de sociale angst echter verder versterken, omdat de persoon daardoor niet leert omgaan met de angstige gevoelens in deze situaties (NJI, z.d.).

Pixabay (2010). Kid hiding on Pillows [Image]. Pexels. https://www.pexels.com/photo/kid-hiding-on-pillows-262103/

De cognities van mensen met sociale angst zijn vaak sterk gericht op mogelijke negatieve oordelen van anderen. Ze kunnen zich voortdurend zorgen maken over de manier waarop ze overkomen, wat ze zeggen, of hoe ze zich gedragen. Dit leidt vaak tot overanalyse van hun sociale interacties. Volgens een studie van PSYNED (z.d.) hebben mensen met sociale angst de neiging om zich in te beelden dat ze tijdens gesprekken fouten maken of zich ongemakkelijk gedragen, terwijl anderen hier mogelijk geen aandacht aan schenken. Dit continue gepieker versterkt de angst voor sociale afwijzing en maakt het moeilijker om zich spontaan en zelfverzekerd in sociale situaties te gedragen.

Sociale angst gaat vaak gepaard met andere psychische aandoeningen, zoals depressie en een laag zelfbeeld. De constante angst voor afwijzing en het gevoel van onvermogen om zichzelf in sociale situaties te presenteren, kan leiden tot gevoelens van onzekerheid en zelfs depressie (Maureen, 2023). Volgens de Nationale Jeugdgezondheidsmonitor (NJI, z.d.) ervaren jongeren met sociale angst vaak gevoelens van minderwaardigheid, wat hun zelfvertrouwen ernstig ondermijnt. Dit kan op zijn beurt de symptomen van sociale angst verergeren, waardoor de persoon zich nog meer terugtrekt uit sociale interacties en een vicieuze cirkel van isolatie ontstaat.